Pontac Street, Paarl c1920

Van Niekerks of Pontac

Volunteers at the Heemkring are currently working on what will possibly become one of the Heemkring’s single largest collections of personal documents. The documents – personal and business letters, invoices, reports – all belonged to Diederik Johannes van Niekerk, and were rediscovered in the Heemkring’s attic. Most of the documents predate WWII, and the oldest letter was written in 1897.

The Van Niekerk documents had to be cleaned and sorted.

The Van Niekerk documents had to be cleaned and sorted.

It took us three months to clean the documents and place them in protective plastic sleeves. They are now being sorted by subject and date and will be archived and indexed. A few broad themes have emerged: private correspondence, documents relating to farming practices, exporting of grapes, business letters, as well as correspondence relating to the exporting and mining of semi-precious stones in the Northern Cape.

The sheer volume of documents – more than 900 items – will not only provide valuable genealogical information, but also an unusually detailed glimpse into commercial activities in Paarl during the 1920s and 1930s. We have found invoices for items of clothing, for farming implements, and on a more personal level an IOU of a washerwoman employed by the Van Niekerk’s to do their laundry. Most of the documents are still in a surprisingly good condition, although some have been badly damaged by fish moths.

A few letters are damaged and difficult to read.

A few letters are damaged and difficult to read.

Preliminary research into the Van Niekerk’s family history has delivered a few gems. Quite literally. The Eureka diamond (23,25 carat) was discovered by Schalk Jacobus van Niekerk (1828 – 1887) on his Hopetown farm. The Paarl Van Niekerks are however not direct descendants of this ancestor.

At this stage it looks as if The Van Niekerks originally farmed in the Hopetown district, and from there one branch moved into the Prieska area. Here Diederik Johannes (1866 – 1936) met and married Judith Aletta van der Vijver (1868 – 1959). They had eleven children, and Diederik Johannes Jnr (1897 – 1990) was their third child. Shortly after 1897 the family moved to Paarl and presumably settled on the farm Schoongezicht in Daljosaphat. In 1907 the Paarl photographer James Gribble took a photograph of the Van Niekerks with the Schoongezicht farmhouse in the background – a photograph we discovered in our own Gribble Collection.

In 1911 Van Niekerk bought the Pontac property in Paarl. This property depicted at the top of this post, was typical of that time. Essentially a townhouse with a few vineyards and an orchard or two with a road leading from the house down to the Main Street. Today this street is known as Pontac Street. The northern border of the property ran along Auret Street. The Pontac property was sold to his son Diederik Johannes Jnr in 1926, and that same year Diederik Johannes Snr placed an advertisement in a local newspaper to sell Schoongezicht farm.

The Heemkring would like to appeal to genealogists researching the Van Niekerks to contact us. We are also able to help people just starting out on their first family tree.

4 thoughts on “Van Niekerks of Pontac

  1. Baie dankie. D.J van Niekerk (1866-1936) was my Grootoupa. Ek ken my Oupa en ons het hom Oupa Pontak genoem. Ek het my navoring gerig op my Vader, D.J. van Niekerk van Tweefontein (1931-984) en wat nie direk van toepassing was in onderhawige eis nie. Die getuienis het ook ingedien by die Kaapse Hooggeregshof, saaknr. 9093/07, was dat my Pa se testament deur sy vervreemde vrou, mevr. Leonie Morries van Niekerk, née Ne (1934-) vervals is en hom ook vermoor het. Sy is ondersteun deur my Pa se broer, Christostel Grabriël vN 1939? – 1999?) en wat my Pa geld geskuld het (my Vader se laaste belastingboeke en ‘n bandopname van sy vrou, Tannie Betsie (1938-2006) en dr. Daantjie Greeff van die Paarl. (Daanie en Christo was skoolvriende op Boy’s High).

    Oom Daantjie wou nie op band praat nie. ‘n Maand later het ek oudste broer, Derik (D.J. van Niekerk, 1963- tans vermis) oortuig om ook weer saam te gaan na Oom Daantjie toe. Dr. Daantjie het weer herhaal dat toe hy getekn het was Christo nie daar nie. Derik het ‘n Polisie verklaring afgê. (Ek’t slegs ‘n bandopname)

    Die twee ”getuies” het dus onafhanklik van mekaar en my Pa nie sien teken nie.

    Ten tyde van my dekade lange ondersoek was Oom Christo al oorlede. Sy suster, Tannie Judy (Aletta) Badenhorst BMus(Univ. v Stellenbosh)(1935-) het ek heel eerste ‘n onderhoud gevoer in 2001. Sy’t aan op band gesê en dat Christo haar een aand ten Kalkkraal, Stydenburg, geskakel het en haar ‘toestemming’ gevra het of hy mag tekeken. Op groond van daardie inligting het ek verder gewerk.

    Ook die Polisie kommissaris, stasiebevelvoerder John Joubert Wesson (1959.06.13) van Hugenote Spoorwegstasie het ek ‘n onderhoud op band gehad. Hy erken dat ek hom en my Moeder opheter daad betrap het met seks en dat hy my sou vermoor in dien ek sou praat. (Wesson was ook ‘n oud – Koevoetlid) Wesson se hantekening verskyn ook by die vervalse testament.

    Met hierdie inligting het my Broer Derik my ten volle gehelp en sy ondersteung was geweldig. [Later getuies het Derik aan my ‘n afskrif gegee en hoe ons Moeder haar invloed gebruik het by die Volksraad en Weermag dat hy nie verlof kon kry gedeurende sy twee jaar diensplig nie, 1984 – 1986]

    Ons het met die vervalste Testament oorals hulp gesoek. Inter alia, Tannie Judy en wat nu haar broer ontken het) ook dr. De Waal van die Univ. v. Stellenbosch. [dr. de Waal het my Erfreg handboek van Unisa geskryf]. Ons kon geen hulp kry nie.

    Later en na ‘n wenk van Kpt. Loubser van Wellington se Speurafdeling. (Hy’s nu Kollonel en wil glad nie betrokke wees by die saak nie) het ek en Derik na die Meester in Kaapstad gegaan. In diese kluis is ons Pa se ware Testament gekry. Ons Pa het Tweefontein aan sy vier kinders bemaak en hulle mag dit eers kry wanneer die jongste (ek) 25jaar oud is. D.w.s. 1996 en dis jaar wat ek op Maties gestudeer het, toevallig was en ook ontdek het my Moeder het aldaar gestudeer en dit my laste van Maties.

    Direk die ontdekking van die Ware Testament is ek(ons?) weer na ons Tannie in Stellenbosch toe. Sy’t toe ‘n ander neef van haar geskakel, Oom John F. van Niekerk, BA LLB (Rhodes). Hy wou nie betrokke raak nie…en sê hy’t afgetree…

    Binne ongeveer 2 maande van ontdekking het my oudste broer, Derik, vir ons invoedryke Moeder gaan werk en hy’t al my (ons) ondersoekwerk te onderdruk.

    2007 AD het Verteenwoordings-en-Cessiereg (LLB4jr) aan UWK gevolg. Met de Here se genade het ‘n boek ontdek van Prokureurs in Suid-Afrika. Dit kom toe uit dat die betrokke prokereur wat my Moeder gehelp het om die Vervalste Testement wettig te maak, die Prokeureursfirma was wat hy haar ‘n gebou gehuur het. Hulle was ook haar egskeidingsprokureurs. Die betrokke ”prokureur” was Mynhardt Feenstra, B.Proc ,Unisa (1958?-1992). Feesnstra het sy graad eers in 1986 verwerf en kon eers in 1988 onafhanklik optree as Regsgereerde. Feenstra het namens sy vennoot geteken (Oom) Pete H. Ingverson, BA LLB (Uni. v. Stellenbosch).
    Ek het Oom Pete in onderhoud gehad. Hy’t aan my erken dat hy niks met My Pa te Testament wil te doen hê nie. Feenstra het skem opgetree en voorgegee hy tree namenes sy Vennoot op.

    Deur die inligting kon ek (ons die verontregtes) alles bewys.

    T.o.v. Oupa Pontak Dip. Landbou (Elsemburg). Hy was terdee bewys dat my Pa en Ma aan’t skei was. Hy was ook bewus dat my Moeder die huishouding destabiliseer. Gestel hy, as Patriag, het des tyds net die Meester geskakel en ongeruimdhede onder die hul kantoor se aandag gebring. Dan het Tweefontein, Rustige en ander plase nie verkeerdelik vererf nie.

    Ek poog ook meer uitvind en delf ook in die anale. Oupa Pontak se Vader het aan Chautauqua, New York, gestudeer en was baie groot sakeman. Ek het ook nog van sy gegrifte. Oupa Pontak se Oupa was ene Frederik John van Niekerk. Ek weet nie waar en wanner hy gebore is nie. Waarskynlik in die Priska omgewing.
    (ek werk nog daaraan)
    As skoolkind het baie met my Oupa gepraat oor sy lewe en hoe hy sake sien. Hy het aan my gesê toe die staking aan die Rand/ Johannesburg uitbreek het sy Pa hom laat ”haal” en het hulle gaan boer op Schoongesicht. Sy Pa,1866-1936, het het ook groot invloed gehad. (Oom Johan Meyer, 1931-2011 het ook bevestig)(Oom Johan en my Moeder is neef en niggie)(Ek weet nie of Oom Johan ook bebtrokke was by die vervalste Testament nie. Ek’t wel gesien dat Oom Johan wat téén my Vader was my Pa uitgeneem het die laste paar weke voor sy moord) Oupa Pontak het weggeloop van die sy Vader se huis omrede sy Pa so streng was. Hy’t by die Weermag aangesluit. Toe sy Pa daarvan verneem is uit weermag gehaal en teruggesstuur huis toe. (Meerderjaarigheidsouderdom=1918 AD)

    Oupa Pontak se Bybel het ek. Anders as my Bybel is niks daarin onderstreep of byskryfte gemaak nie…(?)

    Seer en Baie Dankie

    David Morries Cilliers van Niekerk, dip Wet (Unisa), SAP Diensmedalje

    Ns.
    Tans studeer ek onderwys via Unisa.

    My Moeder heers nog..
    Derik is sedert 2008 nog steeds vermis Daar’s wel op sy erfposie, uit ander boedel, in sy afwesigheid beslag op gelê.
    Nel(1964), 3de Broer, en sy gesin het ZA vir NZ verruil op 21 Agustus 2013 AD.
    Leon (1966) en sy houvrou het ZA vir Australië geruil (2008). Leon en sy gesin het baie goeie verhouding met ons Moeder. Ek het die Australianse Regering nader oor ons Familiediamantring ter waarde van £1 000 000 (2006) wat onwettig oor hul landsgrense geneem is.

  2. STERKTE MET DIE STORIE!!! Ek vind dit geweldig interessant. Ek is ‘n nooi van Niekerk en woon tans op Schoongezicht in Dal Josaphat. Toe ek vannaand op die Storie afkom en agterkom dat ek nie die eerste van Niekerk is wat op Schoongezicht woon nie was ek heel verbaas en het daarom jou hele storie hierbo gelees!!.

    groete
    Jacomi Hanekom (néé van Niekerk)

    • Hallo Jacomi. Dis ‘n lekker storie. Ek weet nie of jy vir Heather ken nie – sy woon daar in julle omgewing, en dieselfde het met haar gebeur. Lyk my ons “roots” trek ons altyd terug na die ou familieplase!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s